Pratyahara - oefeningen met de zintuigen
  Ashtanga Yoga - Pratyahara
 

Over Pratyahara zegt Patanjali letterlijk het volgende (de nummers zijn de nummers van de oorspronkelijke Yoga Sutras van Patanjali) :

Controle van de zintuigen (Pratyahara) betekent het terugtrekken van de zintuigen in de geest, zodat ze het contact met hun objecten verliezen (2.54). Daaruit onstaat de ultieme controle over de zintuigen (2.55).

Essentiëel staat Pratyahara voor het afsluiten van aandacht voor de indrukken die van buitenaf komen. Aldus wordt de illusie van diversiteit - die door de zintuigen geschapen wordt - opgeheven. De sleutel is mentale controle over de zintuigen, onthechting van de indrukken die ze communiceren en het zich niet laten vangen door de gevoelens van geluk of ongeluk die ze verooorzaken.

Pratyahara is dan ook een houding die de hele dag door kan geoefend worden, wat ook aan te raden is in de moderne maatschappij, die het strelen van de zintuigen om economische redenen zo verheerlijkt dat het dikwijls tot een verslaving wordt. De zintuigen leren beheersen is dan ook een zaak van echte vrijheid.

De zintuigen kunnen op diverse manieren artificiëel afgesloten worden, zoals met de yoni mudra of in een grot. Dat is tijdelijk zinvol om je in staat te stellen diepere meditatie te bereiken en vanuit die ervaring meer controle te krijgen over de zintuigen.

Ook het zuiveren van de zintuigen door het vermijden van negatieve en stresserende indrukken (zoals veel TV-kijken), alsook door het focussen op positieve en rustgevende indrukken is een onderdeel van Pratyahara. Tot het laatste behoort bijvoorbeeld het mediteren met open ogen op een rustgevend natuurbeeld, het luisteren naar de stilte, het proberen voelen met de huid van ruimte, enz.. Ook het horen van innerlijke geluiden is een belangrijke techniek, net als de visualisatie van yantras, goddelijke energiën, e.d.

Een ander aspekt betreft het terugtrekken van de prana (levenskracht) uit de zintuigen en deze te concentreren in het derde oog of de hartchakra. Een verder gevorderde oefening is de yoga nidra (yoga slaap), waarbij de prana uit het hele lichaam wordt terug getrokken.

Pratyahara vraagt een zekere wilskracht en alle oefeningen die de wilskracht verhogen zijn behulpzaam. Zo bijvoorbeeld ook het verdragen van de pijn van een vlam, een nagelbed, enz..

Tratak is het staren naar bijvoorbeeld een vlam tot er tranen in de ogen komen en het beeld kan geprojecteerd worden op het derde oog. Dit is zeer versterkend voor de wilskracht en stimuleert de pijnappelklier tot het zogenaamde openen van het derde oog. In ieder geval is het derde oog een belangrijk centrum van concentratie in alle Pratyahara oefeningen.

Al deze oefeningen worden in de lessen verder uitgediept.

Tekst door Peter Marchand

DIVERSE
 
Verwante websites :

Verklarende yoga woordenlijst

Leela Yoga lesgevers

Yoga Gent
Meditatie Gent

Gratis Yoga Gent gratis yogales elke woensdagavond te Gent Inschrijven op de Leela nieuwsbrief Yoga video clips Yoga audio : mantras, bhajans, lessen,... Overzicht van de yoga lessen en andere activiteiten in Gent